Nauka i tehnologija

Period na prelazu iz XIX u XX vek okarakterisan je potpunom promenom svakodnevnog života u Evropi. Svojevrsnu revoluciju su, pre svega, izazvala dostignuća u filozofiji, nauci, tehnologiji, koja su aktivno delovala na revolucionarni preokret u evropskoj kulturi. Veze između intelektualaca i umetnika su postale jače nego ikad, a svedočanstvo o takvoj povezanosti možemo pronaći u delima tih umetnika. Novi oblici komunikacije i novi načini zabave, doprineli su unifikaciji Evrope na polju kulturno-naučnog života.

Jezgro ovih promena leži u naučno-tehnološkim dostignućima. 1883. godine je puštena u rad prva transkontinentalna evropska železnicaThe Orient Expresskoja je povezivala Pariz i Istanbul. Iako na početku nije bio, Orient Express je kasnije postao sinonim za luksuzno putovanje vozom.

Plakat - Orient Express

Izvor: Wikipedia

Revolucija u železnici desila se i u Budimpeštigradu koji je prvi dobio podzemnu železnicu i električne tramvaje. Na polju transporta, značajno je pomenuti i 1884. godinu, kada je Dajmler (Gottlieb Wilhelm Daimler) osmislio benzinski motor, a kasnije, zajedno sa Bencom (Carl Friedrich Benz) proizveo prvi automobil 1885. godine. Oni su 1890. godine osnovali Daimler Motoren Gesellschaft, da bi dve godine kasnije i prodali svoj prvi automobil. Kao pandan ovoj kompaniji, osnovan je Ford 16. juna 1903. godine, što je dovelo do proizvodnje prvog automobila za masovno tržišteFord Model T (1908), koji je postao i najuticajniji automobil XX veka.

Početkom XX veka, na osnovu nacrta Davida Švarca, Ferdinand fon Cepelin (Ferdinand von Zeppelin) je razvio cepelin (dirižabl). Na jezeru Konstanca je 2. juna 1900. godine izvedena prva uspešna demonstracija ove letelice, a devet godina kasnije je počela da se koristi za komercijalne letove. Tvorac aviona jednokrilaca, Luj Blerio (Louis Blériot), uspeo je da preleti razdaljinu od 41 kilometara preko kanala Lamanš 25. jula 1909. godine, za 37 minuta, na visini od 50-100 metara.

Fotografija prvog cepelina

Izvor: Wikipedia

 

Značajan uticaj na nauku izvršila su i otkrića iz oblasti biologije, hemije i medicine. Lekari su 1880. godine prvi put upotrebili termin patogen , što je dovelo do stvaranja nove grane biologijebakteriologije. Koh opisuje bacile tuberkuloze i kolere 1882. godine, pa će zatim 1892. godine biti otkrivena vakcina protiv kolere. Pored ove vakcine, Luj Paster (Louis Pasteur) je 1885. godine otkrio vakcinu protiv besnila. Luj Paster će se proslaviti i 1900. godine, sa svojom pasterizacijom. Jedno od veoma značajnih događaja u oblasti medicine jeste i pojava aspirina u širokoj prodaji 1899. godine.

Karl Landštajner je 1900. godine otkrio ABO krvni sistem, koji predstavlja najvažniji sistem u transfuziji krvi. Registrovanje napona srca postalo je moguće 1903. godine, zahvaljujući pojavi elektrokardiografa.

U ovom period, dolazi i do početaka moderne fizike, čiji su osnivači Maks Plank (Max Planck), Albert Ajnštajn (Albert Einstein), Nikola Tesla i Nils Bor (Niels Henrik David Bohr). Nikola Tesla je 1883. godine izumeo prvi motor koji radi na principu obrtnog magnetnog polja naizmenične struje, što je dovelo do razvoja polifaznih sistema za prenos električne energije 1888. godine.

Albert Ajnštajn i Maks Plank se smatraju osnivačima kvantne fizike. 1910. godine Plank je objavio revolucionarnu teoriju po kojoj energija može zračiti samo u tačno određenim količinamakvantima. Njegovu ideju o diskontinuiranosti energije, koja je danas temelj tumačenja svih atomskih pojava, primenili su Ajnštajn i Bor. Ajnštajn je 1905. godine formulisao Specijalnu teoriju relativiteta, dok je 1915. izneo Opštu teoriju relativiteta. Ove teorije izazvale su pravu revoluciju u dotadašnjoj fizici, da se njegov uspeh može jedino meriti sa uspehom Njutnovih zakona mehanike. Bor je takođe dao svoj doprinos modernoj fizici, kada je 1913. godine predložio svoj model atoma, i time postao tvorac savremene atomistike.

Pored navedenih naučnika, izuzetan doprinos dali su i Vilijem Konrad Rendgen (Wilhelm Conrad Röntgen) i Marija Kiri(Maria Skłodowska-Curie). 1895. godine, Rendgen je otkrio X-zrake, koji su kasnije našli primenu u medicini. U oblastima fizike i hemije, Marija Kiri je dala dopinos svojim radom na teoriji radioaktivnosti, tehnikama izdvajanja radioaktivnih izotopa, kao i otkrićem dva nova hemijska elementaradijuma i polonijuma.

Reklama za besplatno ispitivanje pacijenata X-zracima

Izvor: http://badidea.wordpress.com/

 

Zbog ovakvih otkrića u oblasti nauke i tehnologije, uvedene su i Nobelove nagrade za fiziku, hemiju, medicinu ili fiziologiju.

 

 

Nazad na početak