Slikarstvo i arhitektura

Umetnost dvadesetog veka se zasnivala na pokretu koji je u različitim zemljama nosio drugačije nazive: nova umetnost (Art nouveau) u Francuskoj, secesija u srednjoj Evropi, modernizam (Modernismo) u Španiji i jugendstil u Nemačkoj.Ovaj pokret je imao za cilj sintezu ne samo evropske već i svetske kulture i suprotstavlja se ranijim epohama težnjom ka jedinstvu, ukidanju granica i svesti da evropska umetnost nije jedina ni najbolja. Znatan uticaj vrše sve vanevropske i narodne umetnosti. 

Važan predznak ove „prekretnice veka” je grupa Nabis (fr. Les Nabis) sačinjena od Gogenovih simbolističkih sledbenika koja je prvu izložbu održala 1888. godine. Grupa je sezala u područje primenjenih umetnosti (ilustracije knjiga, slikanja plakata, dekoracije pozorišta) i inspiracija njenih članova japanskim drvorezima u boji dokazuje pomenut širok uticaj umetnosti prisutne na drugim kontinentima.

Svetska izložba u Parizu, održana u oktobru 1889. godine, pruža spektakularne mogućnosti svojim posetiocima.  Njeno glavno obeležje je Ajfelov toranj čija je gradnja iste godine završena.

Još jedna grupa umetnika, preteča ekspresionizma, važna za ovaj period je grupa Most (nem. Die Brücke) koja je podstakla veoma značajan razvoj slikarstva i svojom prvom izložbom u Drezdenu 1905. godine prekinula svaku vezu sa umetničkim tokovima prethodnog veka vođena ideologijom da se u slikarstvu mora stvarati, a ne kopirati.  

Slikar koji je imao najviše uticaja na razvoj ekspresionizma je Edvard Munk (Edvard Munch). Rođen je u Norveškoj 1863. godine. U svojim delima koristi boje melanholičnih tonova kojima oslikava svoje emocije i istražuje teme ljubavi, smrti, straha, melanholije i anksioznosti. One su ciklične i iznova su se pojavljivale u njegovim delima ukazujući na opsesivnu stvaralačku prirodu koja postavlja ista pitanja i vraća im se kao što to on čini potezima četkice na platnu naglašavajući svoje emocije. Najveću prednost i vrlinu prestavlja njegov specifični slikarski izraz kojim prenosi sve što skriva duboko u sebi. Njegovo najpoznatije delo Krik naslikano je 1893. godine. Interpretacije su razne, ali ne može se poreći da predstavlja univerzalnu patnju modernog čoveka i njegovu želju da krikom izađe iz svog tela, da se odvoji od kože koja mu ne odgovara i u kojoj se ne oseća prijatno. Krik je samo jedna u seriji slika pod nazivom Jeza života koja je započeta 1863. godine.

Pisci i umetnici koriste i mitološke motive u svojim delima. Tako se motiv sopstvene lepote javlja u romanu Slika Dorijana Greja Oskara Vajlda (1890) i na slici Eho i Narcis Džona Vilijama Voterhausa (John William Waterhaus) (1903)    

Ornamentika je bitan element dela Austrijskog slikara Gustava Klimta (Gustav Klimt). Rođen je 1862. godine u Austriji i jedan je od najistaknutijih predstavnika simbolizma. Bio je predsednik Bečke secesije (nem. Wiener Sezession) osnovane 1897. godine. Grupa je imala za cilj skupljanje sredstava za izložbe mladih umetnika kao i da u Beč dovede najbolje strane umetnike. Klimt je sa grupom ostao do 1908. godine. Tradicionalne alegorije i simbolizam je uzdigao na drugi, više seksualan nivo što je često izazivalo oštre reakcije. Najzastupljeniji elementi njegovih slika su ljudske figure. Iz njegove „Zlatne faze” proizilaze i neka od najznačajnijih dela: Portred Adele Bloh-Bauer I (1907) i Poljubac (1907-1908). 1904. godine je sarađivao sa Jozefom Hofmanom(Josef Hoffmann) na izgradnji jednog od najvećih spomenika nove umetnosti „Palais Stoclet” za koju je uradio mozaik.  

Pablo Pikaso (Pablo Picasso) , slikar, crtač, dizajner i keramičar rođen je 1881. godine u Španiji i značajan je predstavnik kubizma koji je razvio rame uz rame sa Žoržom Brakom (Georges Braque) koga je upoznao 1907. godine posredstvom Apolinera. Portret Ambroaza Volara (1909-1910), Udeov Portret (1910), Kanvajlerov portret (1910) su rane analitičke kubističke slike na kojima je forma i dalje jasno prepoznatljiva. Njegovu fazu sintetičkog kubizma (1912-1913 do 1916) karakteriše upotreba novina kao i istraživanje mogućnosti koje su pružale trodimenzionalne konstrukcije. Neka od najznačajnija dela iz ove faze su: Mrtva priroda na pletenoj stolici (1911-1912) i Violina (1913). Kubizmu prethode Pikasov plavi i ružičasti period. U plavom periodu (slike do početka 1904. godine) njegovim delima dominiraju seta i melanholija. Ograničena plava boja prikazuje skitnice, prostitutke i uboge. Neka od najpoznatijih dela iz ove faze su: Autoportret (1901) i Žena koja pegla. Pesimistični plavi period se smenjuje ružičastim periodom u kom dominiraju blagi tonovi ružičaste, sive i oker boje. Fernadeova glava (1905) je jedna od mnogobrojnih skulptura iz ovog perioda.

Modernizam se u arhitekturi ogleda  u tendenciji za ličnim (subjektivnim), prisnoj vezi arhitekture, primenjenih umetnosti i umetničkih dela ornamentalnog stila, upotrebom novih materijala čije je bogastvo u bojama i kontrastima omogućilo čvrst osećaj optimizma i vere u napredak. Antonio Gaudi (Antoni Gaudí), rođen u Španiji 1852. godine, smatra se najvećim predstavnikom katalonskog modernizma. Kulminacija njegovog stvaralaštva se ogleda u organskom stilu koji proizilazi iz prirode. Inspiraciju za svoja dela je nalazio i u orijentalnim umetnostima (persijskoj, indijskoj, japanskoj). Njegove najznačajnije građevine Kasa Batljo (1905-1907), Kasa Mila (1906-1910), i nedovršena Sagrada Familija (1915-) u potpunosti oslikavaju njegov jedinstven stil.  

    Nazad na početak